نام قدیم مینودشت حاجیلر بوده است. گفته میشود در گذشته گروهی از ایلات آذربایجان در زمان صفویان، هم زمان با مهاجرت گروهی از مردم استان فارس به این سامان کوچ داده شده اند.
بخشی از پارک ملی گلستان در محدوده این شهرستان قرار دارد و دارای جنگلهای انبوه و متراکمی است.
[ویرایش] جغرافیا
مینودشت از جنوب به استان سمنان و خراسان، از شرق به استان خراسان، از غرب به گنبد کاووس و از شمال به شهرستان کلاله محدود میشود. این شهرستان در سال ۱۳۶۹ از گنبد کاووس جدا شد و به صورت شهرستان مستقل درآمد.
ناهمواریهای این شهرستان از دو قسمت کوهستانی و جلگهای تشکیل شده است. قسمت کوهستانی آن دنباله کوههای البرز شرقی است. نقاط کوهستانی آن از سوی شرق از طریق ارتفاعات پارک ملی گلستان به ارتفاعات بجنورد متصل میگردد. قسمت جلگهای تنها در مرکز و ضلع غربی، وسعت کمی دارند که بسیار حاصلخیز هستند.[نیازمند منبع] از روستاههای مهم مینودشت دهستان القجر میباشد. این روستا خود از اجتماع چند روستا (محله) بوجود آمده است. یکی از محله های اصلی و قدیمی آن محله ممشتی (ممشلی) میباشد. اکثریت مردم القجر را مردم ترک زبان قزلباش تشکیل میدهند.
یکی دیگر از مهمترین دهستانهای شهرستان مینودشت ، دهستان دوزین میباشد که در حدود 40 کیلومتری شهر مینودشت واقع شده است! اهالی دهستان دوزین اکثرا به زبان فارسی محلی صحبت میکنند و شغل اغلب آنها کشت توتون و گندم میباشد. یکی از روستاههای مهم مینودشت از دیرباز، روستای قلمی میباشد که در 6 کیلومتری این شهر در مسیر جاده مینودشت - آزادشهر قرار گرفته است. در کنار این روستا شهرک صنعتی مینودشت قراردارد. در این روستا امامزاده اسحاق نیز وجود دارد که زایران از اطراف برای زیارت آن میآیند. این روستا دارای قو میت های قزلباش (بومی ساکنین اصلی روستا)و از مهمترین خانواده های قزلباش ممشلی هستند. از جمله خانواده های اصلی و مهم این روستا حاج عباس ممشلی و حاج موسی و جعفر ممشلی(ماله ها) میباشند که در این روستا سکنی گزیدند. دلیل نام گذاری قلمی در گذشته وجود نی زار در این منطقه بوده است در مجاور این روستا بلوچ ها (گرگیج آباد) و سیستانی ها (سنچولی آباد) وجود دارند.[نیازمند منبع]
[ویرایش] مردم
ترکیب جمعیتی این شهرستان متنوع است و شامل اقوام فارس (بیشتر خراسانی، شاهرودی و سیستانی)، آذری، ترکمن و بلوچ هستند. زبانهای گفتاری رایج فارسی، ترکی و ترکمنی بوده و فارسی زبان مشترک مردم است.[نیازمند منبع]
عمده فعالیت مردمان این شهرستان کشاورزی و دامپروری است ولی نوغانداری
دامنه وسیعی دارد. صنایع دستی عمده آن شامل کارگاههای بافت قالی، قالیچه
ترکمنی و پارچههای ابریشمی است.[نیازمند منبع]
گالیکش
یکی از بخشهای مینودشت است که در بخش شرقی این شهرستان واقع است. جمععیت
شهرستان مینودشت طبق سر شماری نفوس و مسکن 1385، تعداد 115740 نفر میباشد
که 46791 نفر در شهر و بقیه در روستاها سکونت دارند.[نیازمند منبع]
یکی از منطقه های اصلی شهر مینودشت منطقه خوردیماق میباشد که خاندان های مهم این منطقه عبارتند از: قره سوفلو، پسركلو، قره چماقلو و کرامتلوو فرامرزی. این طایفه ها همچنان بافت سنتی و انسجام قبیله ای خود را در قالب محله های امروزی حفظ کرده اند و عمدتاً هر یک دارای زمینهای کشاورزی مرغوب میباشند. یکی از اقوام بزرگ مینودشت بشارتلو ها که از طایفه قزلباش میباشند که مرحوم ابراهیم بشارتلو فرهنگی فرهیخته نمونه بارزی از این قوم میباشد . یکی دیگر از اقوام مینودشت قره جلوها هستند. این قوم که زبانشان ترکی قزلباش است برای همایت های دفاعی به این منطقه وارد شدند. مینودشت با نام قبلی حاجیلر و با نام قدیمی تر سنگر بود که بخاطر جنگ های قبیله ای اسم آن را سنگر گذاشتند. قره جلوها اقوام ترک قزلباش که مجهز به سواره نظام سنگین بودند قطب اصلی دفاعی را برعهده داشتند. روی سینه ی اسب آنها پارچه ی مشکی رنگی برای نشانگری نصب کرده بودند که به آنها قره جولّو میگفتند. (قره= سیاه و جولّو=جلوی سینه ی اسب) که برای راحتی تلفظ به قره جلِّو و قره جانلو نام نهاده شدند. فرامرزی ها نیز از روستای پلنگر به شهرستان مینودشت کوچ کرده و از گذشته های دور در خوردیماق زندگی میکنند.این طایفه به زبان فارسی محلی مینودشتی صحبت میکنند.[نیازمند منبع]
مصطفي رضايي